Cây lưỡi hổ bị đốm lá? Nguyên nhân và cách xử lý

Cây lưỡi hổ được nhiều người lựa chọn để trang trí nhà ở và văn phòng nhờ dáng lá mọc thẳng đẹp mắt, màu sắc đa dạng, chịu hạn tốt và không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Dù cây rất dễ để sống nhưng trong quá trình trồng, lá cây nếu không để ý cây có thể xuất hiện các đốm nâu, đen hoặc vùng đổi màu do nấm bệnh, ánh nắng quá mạnh hay điều kiện chăm sóc chưa phù hợp. Bài viết sẽ giúp bạn phân biệt nguyên nhân, nhận biết bệnh đốm lá và tìm cách xử lý phù hợp để bảo vệ những phần cây còn khỏe.

Những dấu hiệu và nguyên nhân cho thấy cây lưỡi hổ bị đốm lá

Đốm trên lá lưỡi hổ có thể xuất hiện ở nhiều vị trí, kích thước và màu sắc khác nhau, có vết chỉ là một vùng nhỏ bị bạc màu, nhưng cũng có trường hợp đốm nâu lan rộng, phần mô lá bị lõm xuống hoặc khô cháy thành từng mảng. Dưới đây là một số dấu hiệu bạn có thể tự kiểm tra xem cây lưỡi hổ bị đốm lá hay không:

Đốm nâu nhỏ, hình tròn và hơi lõm ở giữa 

Ở giai đoạn đầu, trên lá lưỡi hổ xuất hiện những chấm nhỏ, thường có hình tròn hoặc gần tròn, màu nâu nhạt, khi nhìn kỹ, bạn sẽ thấy phần giữa của vết đốm thấp hơn một chút so với vùng lá xung quanh, còn mép ngoài có ranh giới màu nâu khá rõ. Đây là biểu hiện ban đầu được ghi nhận ở bệnh đốm lá do nấm Colletotrichum gây ra.

Khi bệnh phát triển, các đốm có thể lớn dần, phần viền xung quanh nổi rõ hơn và trên bề mặt vết bệnh có thể xuất hiện những chấm nhỏ li ti là ổ bào tử nấm. Nếu nhiều vết nằm gần nhau, chúng có thể liên kết thành mảng khiến phần lá bị khô và cháy

Các đốm bệnh liên kết thành mảng lớn 

Khi cây bị viền sẫm mà không được phát hiện và xử lý kịp thời, những đốm nâu nhỏ có thể tiếp tục lan rộng trong vài tuần, sau đó liên kết thành các mảng tổn thương lớn trên bề mặt lá. Tốc độ phát triển nhanh hay chậm phụ thuộc vào độ ẩm, nhiệt độ và điều kiện chăm sóc cây, có thể mô tả cụ thể qua những biểu hiện sau:

• Nhiều đốm nâu xuất hiện sát nhau: Ban đầu là những chấm nâu nhỏ, rải rác trên cùng một vùng lá, sau đó khoảng cách giữa các đốm dần thu hẹp.
• Các đốm nhập lại thành từng mảng: Ranh giới giữa những đốm riêng lẻ không còn rõ ràng, tạo thành mảng nâu lớn với hình dạng loang lổ, không đều.
• Mảng bệnh lan rộng theo chiều dài lá: Vùng đổi màu có thể kéo dài từ giữa phiến lá về phía đầu hoặc mép lá, khiến phần lá xanh khỏe mạnh bị thu hẹp.
• Phần lá bị bệnh chuyển màu sẫm: Mảng tổn thương thường có màu nâu đậm, nâu đen hoặc khô xám ở một số vị trí. Phần mô lá bị hư hại có thể khô và giòn.

Khi gặp điều kiện độ ẩm thuận lợi, những vết đốm nằm gần nhau có thể tiếp tục phát triển rồi nhập lại thành một vùng tổn thương lớn, hình dạng không đều. Phần lá bị bệnh thường chuyển sang màu nâu sẫm hoặc nâu đen, sau đó khô và cháy dần. Khi bệnh tiến triển, những vùng tổn thương có thể lan rộng trên phiến lá, làm giảm phần diện tích lá còn xanh khỏe

Cây bị đốm trắng, bạc màu hoặc vết cháy trên lá

Ngoài những đốm nâu do nấm, lá lưỡi hổ đôi khi xuất hiện những vùng màu trắng nhạt, xám bạc hoặc vàng trắng khiến màu lá bị loang lổ và mất đi sắc xanh ban đầu. Những vùng này thường nằm ở mặt lá tiếp xúc nhiều với ánh sáng hoặc xuất hiện thành các vệt dài, không đều trên phiến lá.

Nguyên nhân thường gặp là lá bị cháy nắng do tiếp xúc với ánh sáng mạnh quá đột ngột. Tình trạng này dễ xảy ra khi bạn chuyển cây từ góc phòng ít sáng ra ban công, đặt sát cửa kính có nắng chiếu trực tiếp hoặc đưa cây ra ngoài trời mà chưa cho cây làm quen dần khiến vùng lá bị ảnh hưởng ban đầu có thể nhạt màu, chuyển trắng bạc hoặc vàng trắng; sau đó mô lá khô lại, chuyển nâu và có cảm giác giòn khi chạm vào.

Ngoài ra, những vệt bạc hoặc vết xước nhỏ kéo dài trên lá cũng có thể liên quan đến côn trùng chích hút, đặc biệt là bọ trĩ. Khi gây hại, bọ trĩ làm tổn thương bề mặt mô lá, khiến lá xuất hiện những vùng loang màu bạc hoặc trắng xám. Bạn nên quan sát kỹ mặt dưới lá và các kẽ lá để tìm côn trùng nhỏ ẩn bên trong.

Nếu các vùng trắng xuất hiện sau khi phun dung dịch lau lá, thuốc bảo vệ thực vật hoặc phân bón dạng lỏng, cũng cần xem xét khả năng lá bị tổn thương do hóa chất. Những vết này thường xuất hiện tại khu vực dung dịch tiếp xúc trực tiếp với bề mặt lá.

Cách phân biệt: Vết cháy nắng thường tập trung ở phần lá tiếp xúc nhiều với ánh sáng, có bề mặt khô và không lan sang các lá khác. Trong khi đó, tổn thương do bọ trĩ thường có dạng vệt bạc hoặc những vết xước nhỏ rải rác. Nếu chỉ là lớp cặn trắng bám trên bề mặt, bạn có thể thử lau nhẹ bằng khăn ẩm; nếu màu trắng vẫn còn và nằm trong mô lá thì đó không đơn thuần là bụi bẩn.

Cách khắc phục cây lưỡi hổ bị đốm lá

Khi phát hiện lá lưỡi hổ xuất hiện các vết đốm, trước tiên bạn nên tách chậu cây ra khỏi những cây khác để hạn chế nguy cơ lây lan nếu nguyên nhân là nấm hoặc côn trùng. Sau đó, kiểm tra hình dạng vết đốm, mức độ tổn thương và tình trạng của những lá còn lại để lựa chọn cách xử lý phù hợp với bệnh của cây.

Xử lý lá bị đốm nâu do nấm

Nếu các vết nâu có dấu hiệu lớn dần, xuất hiện thêm trên những lá khác hoặc liên kết thành mảng, bạn nên loại bỏ những lá bị bệnh nặng. Dùng kéo sắc đã vệ sinh sạch để cắt lá sát gốc, tránh làm tổn thương những lá khỏe bên cạnh. Sau mỗi lần cắt, nên vệ sinh dụng cụ trước khi tiếp tục xử lý lá khác. Phần lá bệnh cần được thu gom và bỏ đi, không để lại trong chậu hoặc trộn vào giá thể.

Sau khi loại bỏ lá bệnh, hãy điều chỉnh cách tưới để hạn chế nước bắn lên bề mặt lá. Với cây trồng trong chậu, nên tưới trực tiếp vào giá thể thay vì dội nước lên tán, đồng thời, đặt cây ở nơi thông thoáng, tránh xếp các chậu quá sát nhau hoặc để lá cây thường xuyên tiếp xúc với nước mưa. Những điều chỉnh này giúp bề mặt lá nhanh khô và hạn chế điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển.

Nếu vết bệnh tiếp tục xuất hiện trên nhiều lá dù đã loại bỏ phần bị nhiễm và điều chỉnh môi trường, bạn có thể cân nhắc sử dụng thuốc trừ nấm phù hợp với cây cảnh. Cần xác định đúng vấn đề và chọn sản phẩm có hướng dẫn sử dụng cho cây trồng trong nhà hoặc cây cảnh, đọc kỹ liều lượng, cách phun và thời gian cách ly theo nhãn. Không nên tự ý pha thuốc đậm đặc hoặc phun nhiều loại thuốc cùng lúc.

Xử lý lá bị bạc màu do bọ trĩ

Khi nghi ngờ cây bị bọ trĩ, trước tiên hãy tách chậu cây khỏi những chậu khác để hạn chế côn trùng lây lan. Bạn có thể đặt một tờ giấy trắng bên dưới lá rồi nhẹ nhàng gõ vào phiến lá, nếu xuất hiện những con côn trùng nhỏ, thân thon dài, di chuyển nhanh trên giấy, khả năng cây đang bị bọ trĩ gây hại khá cao. Đồng thời, kiểm tra mặt dưới lá và những vị trí gần gốc lá vì đây là nơi chúng thường ẩn náu.

Sau khi kiểm tra, dùng khăn mềm thấm nước lau nhẹ cả hai mặt lá để loại bỏ một phần côn trùng. Với cây có nhiều lá bị nhiễm, bạn có thể rửa nhẹ bằng dòng nước vừa phải rồi để cây ở nơi thông thoáng cho lá khô còn những lá bị hư hại nặng có thể cắt bỏ bằng kéo sạch, nhưng không cần loại bỏ toàn bộ lá chỉ vì xuất hiện vài vệt bạc

Nếu bọ trĩ xuất hiện nhiều và vẫn tiếp tục gây hại, bạn có thể sử dụng xà phòng trừ côn trùng chuyên dụng hoặc sản phẩm có hoạt chất được phép sử dụng để kiểm soát bọ trĩ trên cây cảnh. Khi phun, cần làm ướt đúng những vị trí côn trùng thường ẩn náu như mặt dưới lá và các kẽ lá.

Khắc phục lá bị cháy nắng hoặc tổn thương do hóa chất

Với những lá xuất hiện vùng trắng bạc, vàng nhạt hoặc nâu khô sau khi tiếp xúc với nắng mạnh, bạn nên chuyển chậu đến nơi có ánh sáng dịu hơn. Nếu muốn đưa cây ra vị trí sáng hơn, hãy tăng thời gian tiếp xúc với ánh sáng từ từ để lá có thời gian thích nghi.

Trường hợp lá bị tổn thương sau khi phun dung dịch lau lá, phân bón hoặc thuốc bảo vệ thực vật, hãy ngừng sử dụng sản phẩm đó và kiểm tra hướng dẫn của nhà sản xuất. Những vùng lá đã cháy hoặc mất màu thường không thể xanh trở lại. Bạn chỉ nên cắt bỏ phần lá đã khô hỏng hoàn toàn khi cần thiết, không cần loại bỏ toàn bộ lá nếu phần còn lại vẫn xanh và chắc khỏe.

Lưu ý: Thuốc trừ nấm không có tác dụng phục hồi mô lá đã cháy nắng, còn thuốc trừ côn trùng không giải quyết được bệnh đốm lá do nấm. Vì vậy, hãy xác định đúng dạng tổn thương trước khi chọn biện pháp xử lý.

Kết luận

Cây lưỡi hổ bị đốm lá có thể xuất phát từ nấm bệnh, côn trùng hoặc những tổn thương do ánh sáng và cách chăm sóc. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, bạn nên kiểm tra hình dạng vết đốm, loại bỏ phần lá bị bệnh nặng và điều chỉnh môi trường trồng phù hợp. Xác định đúng nguyên nhân trước khi sử dụng thuốc sẽ giúp xử lý hiệu quả hơn và hạn chế tình trạng tổn thương tiếp tục lan rộng.